Bochniacy

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Email Drukuj PDF

Zrzeszenie Bochniaków założone zostało w dniu 28 lutego 1935 r. w Warszawie, jakkolwiek myśl założenia organizacji zrzeszającej absolwentów bocheńskiego Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego w celu podtrzymywania ich związków z rodzinną ziemią powstała już po I wojnie światowej w środowisku studentów bochniaków na Uniwersytecie Jagiellońskim. Organizacją tą utworzoną w latach 20. XX wieku kierował z ramienia Senatu UJ prof. Ludwik Piotrowicz.


W 1936 roku nastąpiła zmiana nazwy organizacji na Stowarzyszenie Bochniaków. Pierwszym prezesem był płk dr Tadeusz Jakubowski, a jego zastępcami ppłk Leopold Okulicki i ppłk Marian Turkowski. W latach 1936-1938 powstały koła Stowarzyszenia w Bochni, Warszawie, Lwowie, Poznaniu, Łodzi, Krakowie, Katowicach oraz 11 placówek: w Bydgoszczy, Kielcach, Lublinie, Stanisławowie, Drohobyczu, Ciechanowie, Przemyślu, Kosowie Pokuckim, Kołomyi, Bohodorczanach, Starachowicach i Wilnie.


Po II wojnie światowej Stowarzyszenie Bochniaków reaktywowane zostało dopiero w dniu 11 października 1957 r. na fali odnowy życia społecznego po Polskim Październiku 1956 roku. Głównym animatorem reaktywowania Stowarzyszenia był sędzia dr Walerian Hans. On także został prezesem Stowarzyszenia. W 1959 roku Stowarzyszenie Bochniaków połączyło się z Towarzystwem Miłośników Ziemi Bocheńskiej (działającym od 1957 r.), którego prezesem był prof. Stanisław Fischer , zmieniło statut i przyjęło nazw Stowarzyszenie Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej. Od tego czasu celami stowarzyszenia są : praca nad rozwojem Bochni i Ziemi Bocheńskiej na polu kultury, gospodarki i turystyki, zaznajamianie członków Stowarzyszenia i całego społeczeństwa z historią i dorobkiem gospodarczym i kulturalnym Bochni i ziemi bocheńskiej, pobudzanie społeczeństwa bocheńskiego do działań w duchu patriotyzmu, umiłowania Bochni i ziemi bocheńskiej oraz poszanowana dla jej osiągnięć, ochrona przyrody, krajobrazu i zabytków kultury Bochni i ziemi bocheńskiej. Terenem działalności jest obszar Rzeczypospolitej Polskiej.


W 1968 roku Stowarzyszenie zakupiło barokową kamieniczkę w rynku „Pod Okiem Opatrzności”, w której posiada swoje biuro i lokale we wschodniej i zachodniej amfiladzie I piętra oraz lokale na parterze budynku, które wynajmuje na działalność handlową. Dochody w całości przeznaczane są na prowadzenie działalności statutowej.


Przy Stowarzyszeniu działały sekcje i komisje : opiekuńcza i programowa ds. bocheńskiego muzeum (1959), fotograficzna (1973), plastyczna (1976), gospodarcza (1977), numizmatyczna (1987). Od 1976 r. działała przy Stowarzyszeniu orkiestra „Kajp-Mat”. Od 1977 r. działała także Rada Naukowa jako organ opiniodawczy Stowarzyszenia (profesorowie : Józef Mitkowski, Antoni Hajdecki, Edward Steczowicz, Janusz Sondel, Wacław Korta, Antoni Siewiński). Podejmowała ona działania na rzecz opracowania programu działalności muzeum i archiwum w Bochni, opiniowała inicjatywy Stowarzyszenia dotyczące rozwoju życia kulturalnego i gospodarczego Bochni i ziemi bocheńskiej.


Od 1956 roku do dnia dzisiejszego działają Oddziały Stowarzyszenia : w Warszawie, Krakowie, Katowicach, Bochni, Wiśniczu (reaktywowane zostały w 1956 r.), Wrocławiu (powstał w 1969 r.), w Niepołomicach (powstał w 1974 r. ale po podziale administracyjnym Polski w 1975 r. zaprzestał działalności). W 1992 r. powstał Oddział w Żegocinie i w Tarnowie. Oddział w Żegocinie przekształcił się w Stowarzyszenie Miłośników Żegociny im. prof. Czesława Blajdy i działa do dnia dzisiejszego utrzymując z SBiMZB stałe kontakty. Po 1990 r. Oddział Stowarzyszenia w Nowym Wiśniczu przyjął nazwę Towarzystwa Miłośników Wiśnicza i działa nadal w strukturze SBiMZB.Szczególnie w latach 80. i na początku lat 90. XX wieku Stowarzyszenia ożywiło swoją działalność podejmując skuteczne działania na rzecz przywrócenia historycznego nazewnictwa bocheńskich ulic i placów. Przywrócono wówczas nazwy ulic (Bernardyńska, św. Leonarda, bł. Kingi, św. Marka) zmienione w czasach stalinizmu na ul. Bieruta, Dzierżyńskiego, Hanki Sawickiej, Nowotki. Z inicjatywy i przy aktywnym udziale Stowarzyszenia jeden z większych nowo powstałych placów otrzymał imię gen. Leopolda Okulickiego, a Osiedle XXX-lecia PPR przemianowano na Osiedle Niepodległości i nadano nazwy powstałym tam ulicom :gen. Tadeusza Jakubowskiego, gen. Waleriana Czumy.Podejmowano także działania na rzecz przyłączenia Bochni i ziemi bocheńskiej do województwa krakowskiego i podczas tej akcji zebrano 19.000 podpisów mieszkańców Bochni.Stowarzyszenie prowadziło działania na rzecz odrestaurowania zdewastowanych podczas okupacji hitlerowskiej i po II w.ś. tablic i pomników, w szczególności własnym kosztem zrekonstruowało tablicę na budynku Muzeum im. prof. S. Fischera poświęconą pamięci Bochniaków, którzy zginęli w bitwie warszawskiej 1920 r. i rozpoczęło rekonstrukcję Pomnika Czynu Legionowego przy bocheńskich Plantach (dokończoną następnie przez władze samorządowe m. Bochni).W połowie lat 90. powstał przy Stowarzyszeniu Komitet Ratowania Zabytkowej Części Cmentarza Bocheńskiego, który co roku 1 listopada i w Dzień Zaduszny organizuje kwestę na cmentarzu, a z uzbieranych pieniędzy finansuje wykonanie remontów i rekonstrukcji zabytkowych nagrobków. Prowadzi także badania historyczne m.in. zidentyfikował wielką tumbę grobową ze szczątkami ofiar rabacji chłopskiej w 1846 r. oraz wykonał na niej tablicę.Od chwili powstania w 1936 roku Stowarzyszenie podejmowało działania zmierzające do utworzenia w Bochni uzdrowiska i właściwego wykorzystania leczniczych właściwości bocheńskiej solanki jodo-bromowej, a w latach 60. z inicjatywy Stowarzyszenia powstał społeczny komitet d/w uzdrowiska i przeprowadzone zostały badania potwierdzające jej właściwości lecznicze. Z inicjatywy Oddziału Warszawskiego, a głównie dzięki staraniom prof. dr hab. płk Stanisława Pachuty zabytkowe wyrobiska bocheńskiej kopalni soli w Bochni wpisane zostały na listę pomników historii (1999 r.)

Od 1989 r. Stowarzyszenie wydaje kwartalnik społeczno-kulturalny „Wiadomości Bocheńskie”.Od 2001 roku działa przy Stowarzyszeniu chór pod kierownictwem prof. Stanisława Domańskiego, który śpiewa repertuar pieśni ludowych, patriotycznych, harcerskich, biesiadnych, operowych, operetkowych, religijnych i występował z koncertami we Wrocławiu, Warszawie, śpiewał w Kalwarii Zebrzydowskiej, Pasierbcu.W 2006 r. Stowarzyszenie przy współudziale finansowym wójta Gminy Bochnia wydało bogato ilustrowaną książkę Wojciecha Krajewskiego p.t. „Powietrzna walka nad Bochnią”  poświęconą losom bohaterskiej załogi „Liberatora”, który z Brindisi we Włoszech niósł pomoc i zaopatrzenie dla walczącej w 1944 r. Warszawy. Książka jest jeszcze do nabycia w biurze Stowarzyszenia.

Od kilku lat działa przy Stowarzyszeniu sekcja brydżowa (przewodniczący kol. Jan Paluch) która spotyka się w „Domu Bochniaków” w każdy poniedziałek, dwa razy w roku rozgrywa turnieje rangi powiatowej, a w czasie Dni Wieliczki w Dzień św. Kingi w lipcu rozgrywa w Wieliczce ( od początku istnienia sekcji zwycięskie) turnieje brydżowe o pierścień księżnej Kingi. Działalność sekcji jest częściowo dofinansowana przez Urząd Miasta Bochni.

W 2007 roku powstała sekcja historyczna, tworząca między innymi rekontrukcję oddziału piechoty z XVII w. pod nazwą Gwardia Królewsko-Górniczego Miasta Bochnia. Innym realizowanym projektem jest XIII-wieczny Poczet Zbrojny Wójta Mikołaja, który częściowo jest finansowany przez Urząd Miasta w Bochni. Członkowie sekcji to rycerze z Drużyny Rycerskiej Jakuba Odrowąża, która odnosiła już sukcesy w turniejach rycerskich w Debnie, we Włoszech i na Ukrainie. Na czele sekcji stoi kol. Jarosław Przybyło.

 W 2008 r. przy znacznej pomocy finansowej Starostwa Powiatowego w Bochni odnowiona została zgodnie ze sztuką konserwatorską północna elewacja „Domu Bochniaków” .12 września z inicjatywy Stowarzyszenia zorganizowana została przez Archiwum P.A.N. Starostwo Bocheńskie, Kopalnię Soli „Bochnia”, Gminę miasto Bochnia, Gminę Nowy Wiśnicz i nasze Stowarzyszenie konferencja naukowa w komorze Ważyn  bocheńskiej kopalni soli Soli oraz w Wiśniczu p.t. „Archiwa  Europy Środkowej. Wspólne dziedzictwo – wspólna przyszłość” , w której uczestniczyło ok.170 archiwistów z Polski, Węgier, Słowacji, Rosji, Czech i Austrii.

Prezesi Stowarzyszenia (1936-2003):

·   gen dr Tadeusz Jakubowski (1936-1939)

·   dr Walerian Hans (1956 - 1972)

·   Adolf Mitera (1972 - 1974)

·    Franciszek Styczeń (1974 -1975)

·  Józef Kaczmarczyk (1976 – 1983)

·   Stanisław Majta (1983 – 1988 )

·  Stanisław Kobiela (1988 – nadal) 

15 września 2007 r. odbył się XXII Walny Zjazd Delegatów Sprawozdawczo-Wyborczy Stowarzyszenia. Aktualny skład władz przedstawia się następująco:


Zarząd Główny :Stanisław Kobiela – prezes
Jan Paluch – wiceprezes
Ewelina Mroczek – wiceprezes
Waldemar Klasa – sekretarz
Jarosław Przybyło – skarbnik

Członkowie : Stanisław Broszkiewicz,  Mieczysław Dębski, Stanisław Dobranowski, Stanisław Domański, Janina Kęsek, Dorota Korta, Józef Korta, Józef Mączka, Janina Solarczyk, Małgorzata Szczepara,

Komisja Rewizyjna: Ryszard Haber – przewodniczący

Sąd Koleżeński : Andrzej Migdał - przewodniczący.

Prezesi Oddziałów Stowarzyszenia :
Oddział Warszawski – gen dr Tadeusz Cepak
Oddział Wrocławski – mgr inż. Andrzej Migdał
Oddział Śląski – dr Maria Kiełbińska
Oddział Krakowski – Marian Sołtys
Towarzystwo Miłośników Wiśnicza – mgr Stanisław Domański
Oddział Bocheński – Dorota Korta 

Wrzesień 2008 r.