Stowarzyszenie Bochniaków
i Miłośników Ziemi Bocheńskiej

Rok założenia 1936

Nowy numer 4/111 „Wiadomości Bocheńskich”

Zimowy numer „Wiadomości Bocheńskich”

Ukazał się w sprzedaży zimowy numer „Wiadomości Bocheńskich” (nr 4/2016). Otwiera go artykuł Stanisława Kobieli „Bochnia w październiku 1956 r.” pokazujący wydarzenia Polskiego Października 1956 roku, które rozgrywały się także na terenie Bochni. Okazuje się, że w małej wówczas Bochni także działo się wiele. Autor nawiązuje do dramatycznych wydarzeń w 1953 r. kiedy to bezpieka aresztowała liczną grupę młodzieży z bocheńskiego Liceum, a także do informacji o wykopaniu ludzkich szkieletów w 1956 r. koło budynku UB przy Krakowskiej w czasie wykonywania fundamentów pod milicyjne garaże. Czytamy także o inwigilacji bocheńskich środowisk inteligenckich przez następczynię UB czyli Służbę Bezpieczeństwa już od 1958 roku. Artykuł kończy gorzka refleksja, jakie trwałe ślady pozostawił Polski Październik w Bochni.

O „Bochni i okolicach w XIX-wiecznym Kurjerze Lwowskim” pisze Paweł Glugla. Dziennikarskie opisy miasta i ruchu umysłowego w Bochni w latach autonomii galicyjskiej są w wielu miejscach pochlebne. Sporo miejsca poświecił Kurier setnej rocznicy legionów polskich w 1897 r. szczególnie pięknie obchodzonej w Bochni przez Sokół bocheński, który ufundował wtedy tablicę pamiątkową umieszczoną w południowej nawie kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja. Są także informacje o Wiśniczu i uroczystościach na górze zamkowej.

W tym numerze kontynuujemy interesujący cykl artykułów dot. zagadnień astronomii ludowej. Tym razem prof. dr hab. Władysław Kupiszewski z Uniwersytetu Warszawskiego pisze o ludowych nazwach gwiazd Wielkiej i Małej Niedźwiedzicy czyli Wielkiego i Małego Wozu. Gwiazdy tej konstelacji mają m.in. swoje nazwy w podbocheńskiej gwarze. Kończymy cykl artykułów prof. dr hab. Jana Pinowskiego o Nowej Zelandii opisem Parku Narodowego Góry Cooka.

Janusz Paprota przypomina królewskie wizyty w Bochni i okolicy od czasów przyjazdu do Bochni księcia Bolesława Wstydliwego i jego matki księżny Grzymisławy, aż po wizytę cesarza Franciszka Józefa I i arcyksięcia Józefa Ferdynanda. Większość tych gości zatrzymywała się na nocleg w zamku żupnym, co także wskazuje na rangę tego obiektu, który ma szanse odzyskać swój pierwotny wygląd.

Burzliwą historię pomnika Czynu Legionowego, zamienionego na pomnik milicjantów i odzyskanego w 1988 r. zna większość mieszkańców Bochni, ale nie wszyscy znają okoliczności tego co działo się z pomnikiem od 1945 roku, a sprzeczne albo mgliste informacje pojawiające się nawet w najnowszej literaturze jeszcze bardziej utrudniają poznanie prawdy. Pisze o tej historii Stanisław Kobiela.

W jesieni 2016 r. gościła w Domu Bochniaków pani Aleksandra Wróblewska. W czasie spotkania mówiła ciekawie o swoich stryjach Krudowskich, z których trzech uczyło się w bocheńskich gimnazjum, kilku służyło w legionach, jeden ułożył melodię do hymnu Stowarzyszenia „Kantaty Bochniaków”,  dwóch było kompozytorami, a jej dziadek malarzem. Dwóch stryjów (Stefan i Jan) zginęło w Katyniu. Artykuł „W rodzinnym kręgu” jej autorstwa poświęcony tej niezwykłej i licznej rodzinie, która na wakacje wyjeżdżała na dwóch furmankach razem z fortepianem  pokazuje atmosferę panującą w tej patriotycznej i zasłużonej rodzinie.

W dziale BOCHNIANA omawiamy dwie interesujące pozycje. Pierwsza to, bogato ilustrowana historia bocheńskiej policji, w formie dużego albumu i niełatwy okres tej formacji po 1945 roku. O żołnierzu, pieśniarzu Warszawy, aktorze kabaretowym i farmaceucie Marianie Guntnerze „Rentgenie” zamordowanym w Katyniu, a pochodzącym z Bochni, absolwencie bocheńskiego gimnazjum czytamy w nr 3/2016 wydawnictwa Muzeum Niepodległości pt.”Niepodległość i Pamięć”.

Zamieszczamy także wspomnienia o zmarłych: prof. Januszu Żarku (Władysława Kupiszewskiego z Warszawy) i o ks. infułacie Emilu Mroczku z Kamiennej (Elżbiety Misiak z Warszawy)

W czasie publikowania artykułów nt. ucieczki rtm. Witolda Pileckiego z KL Auschwitz do Bochni i Wiśnicza do naszej redakcji napłynęły ciekawe dokumenty, informacje uzupełniające i fotografie (Leona Wandasiewicza i Józefa Puchały, gajowego Kazimierza Trzepli) osób, które udzieliły Rotmistrzowi niezbędnej pomocy w czasie tej ucieczki.

W KRONICE prezentujemy Archiwum Narodowe w Krakowie Oddział w Bochni i nasze Stowarzyszenie. Piszemy także o jubileuszu Klubu Przyjaciół Wieliczki.

Na okładce zamieściliśmy jedno ze zdjęć prezentowanej od 19 stycznia 2017 r. w Domu Bochniaków wystawy fotograficznej „Piękno ukryte w mroku” zorganizowane przez Kopalnię Soli w Bochni i nasze Stowarzyszenie. Wystawa czynna będzie we wtorki i piątki w godzinach od 10.00 do 14.00 do końca marca 2017 r. Poza wyznaczonymi godzinami zwiedzanie jest możliwe po uprzednim uzgodnieniu nr tel. 722 00 80 80. Zwiedzanie wystawy jest nieodpłatne.

Józef Korpała (1905-1989)

Absolwent bocheńskiego gimnazjum (1923 r.), dziennikarz i etnograf. Bibliotekoznawca związany z Biblioteką Jagiellońską, a następnie dyrektor Miejskiej Biblioteki w Krakowie i Biblioteki Pedagogicznej w Krakowie.

Czytaj więcej »