Stowarzyszenie Bochniaków
i Miłośników Ziemi Bocheńskiej

Rok założenia 1936

Nowy numer 4 (103) Wiadomości Bocheńskich

20 marca b.r. w ostatnim dniu zimy ukazał się w sprzedaży najnowszy 60 stronicowy, zimowy numer „Wiadomości Bocheńskich”  (nr 4/2014) a w nim sporo artykułów o tematyce historycznej i aktualnej dotyczącej Bochni i Ziemi Bocheńskiej. 

Rozpoczyna go artykuł Andrzeja Prus-Bugayskiego o przebiegu  działań wojennych w dniu 6 września 19329 r. w Bochni i Ziemi Bocheńskiej, bo właśnie 6 września 2014 r. minęło 75 lat od tych dramatycznych i krwawych wydarzeń, a w maju 2015 r. obchodzić będziemy 80 lecie zakończenia wojny.  Ten artykuł obala podtrzymywany przez lata do dzisiaj (a dosłownie do 14 lutego 2015 r.)  mit, że 6 września 1939 r. nic takiego ważnego w Bochni się nie  działo, a 7 września 1939 r. po prostu – ot, tak sobie – Niemcy zajęli Bochnię.  Warto więc przeczytać ten tekst i zobaczyć zdjęcia z tamtych wydarzeń. Druga część tego artykułu z jeszcze ciekawszym materiałem fotograficznym ukaże się w kolejnym numerze WB.

Prof. Maryla Pieniek z Liceum Plastycznego im. Jana Matejki w Nowym Wiśniczu kontynuuje artykuł o niesłusznie zapomnianym w Polsce poecie z Wiśnicza Janie Brzękowskim, który należał do awangardy poetyckiej w Polsce i we Francji. W przedwojennej Francji na Montparnassie w heroicznym okresie awangardy spędził najpiękniejsze lata swojej twórczej młodości, a atmosfera paryskich uliczek, bulwarów, Ogrodu Luksemburskiego, Sekwany, restauracyjek i zadymionych kawiarenek przeniknęła do jego poezji. Sen rozpoczynał się wtedy, gdy bardziej ustabilizowani wstawali z łóżek – wspomina Poeta. Poznał nie tylko jak pije się w „Bar de la Sorbonne” i  co jada się w rosyjskiej restauracji „K’Nam”, ale wszedł w środowisko ludzi sztuki i pióra i przyjaźnie te utrzymywał przez wiele lat. Nie zapominał też o Polsce w swojej twórczości.

Dopiero po przeczytaniu tego artykułu niejeden z nas stojąc przed tablicą Mistrza, dłuta prof. Czesława Dźwigaja, zawieszoną na wiśnickim domu, w którym Poeta mieszkał  uświadomi sobie kim był ten znakomity Wiśniczanin Jan Brzękowski i czym była i jest nadal jego piękna poezja.

Intrygujący tytuł artykułu pana Tadeusza Zatorskiego pt. „Pies Pana”  rozpoczyna ciekawy cykl impresji i rozważań historycznych na temat wnętrza bocheńskiej Bazyliki Mniejszej pw. św. Mikołaja. Domini canes to oczywiście dominikanie, którzy mieli w Bochni swój kościół i klasztor, a po reformie józefińskiej pozostała tylko nazwa ulicy, portal z czarnego marmuru przeniesiony do kościoła parafialnego i najświętsza pamiątka czyli cudowny obraz Matki Bożej Bocheńskiej. Niezwykła analiza symboliki dominikańskiej, świadcząca o dużej erudycji i znajomości rzeczy przenosi nas nawet w niektórych analogiach do mitologii greckiej.

„Wiadomości Bocheńskie” powracają do cyklu dotyczącego nazewnictwa bocheńskich ulic, tym razem w latach kultu jednostki czyli w okresie stalinizmu. Autor Stanisław Kobiela pokazuje w jaki sposób komuniści usiłowali realizować nową politykę pamięci  historycznej, zacierać ślady polskości  i tworzyć w Polsce nowego socjalistycznego człowieka, który miał otrzymać nową pamięć, pozbawioną treści szkodliwych na nowych władców Polski z obcego nadania. W Bochni te zmiany nazewnictwa ulic nie szły tak szybko i łatwo jak w innych miastach, a ciekawa historia nazwy ulicy Stalina, którą miała otrzymać ulica Kazimierza Wielkiego, jest tego najlepszym przykładem.  Pisze też autor o dziwolągach językowo – nazewniczych w Bochni w tamtego okresu.

Stowarzyszenie Bochniaków nawiązało w ostatnim czasie ożywioną, twórczą i bardzo interesującą współpracę ze Stowarzyszeniem Absolwentów Uniwersytetu Jagiellońskiego, efektem czego były spotkania w Domu Bochniaków, na Wawelu i w Domu Gotyckim w Krakowie – siedzibie SAUJ. Pisze o nich w tym numerze świetna, znana polska reportażystka i pisarka pani Ewa Owsiany, prezentujemy liczne fotografie z wykładu jaki wygłosiła u Bochniaków pani prof. dr hab. Urszula Marta Doleżal  prezes SAUJ i  spotkań na Wawelu i siedzibie SAUJ z udziałem aktualnie urzędującego rektora UJ prof. dr hab. Wojciecha Nowaka, rektorów poprzednich kadencji prof. Franciszka Ziejki i prof. Janusza Sondla, a także przedstawicieli władz AGH w Krakowie.

Jak zwykle obfity jest dział BOCHNIANA prezentujący od dawna wyczekiwany, bardzo ciekawy i wartościowy  „Rocznik Bocheński” wydawnictwo Muzeum w Bochni im. Stanisława Fischera, nie mniej interesujące albumy Prowincjonalnej Oficyny Wydawniczej w Proszówkach opisane piórem Eweliny Mroczek, książkę o żonie Jana Matejki  pt. „Teodora” i wydawnictwo SAUJ „Wychowankowie Uniwersytetu Jagiellońskiego – ofiary II wojny światowej (1939-1945)” w którym pani Felicja Wieczorek odnalazła wiele not biograficznych dotyczących mieszkańców Bochni.

W myśl rzymskiej maksymy:  Amicus Plato, sed magis amica veritas, nie możemy przejść obojętnie obok lansowanej jako debiut wydawniczy Miejskiego Domu Kultury w Bochni  „Kalendarza dziejów Bochni 1253-2015 w krótkości zebranego”. Moglibyśmy nie zauważyć tej „historii Bochni w pigułce”, ale reklamowanie tej niedużej książeczki afiszami, rozlepionymi po mieście i na łamach marcowego numeru „Kroniki Bocheńskiej” jako znakomitego wydawnictwa, zawierającego kompendium wiedzy o Bochni, która będzie ważną pomocą edukacyjną dla nauczycieli i uczniów, i z którą powinni zapoznać się „obowiązkowo” wszyscy mieszkańcy Bochni,  zmusza nas do krytycznej opinii, tym bardziej, że dopominają się o to nasi Czytelnicy. Pominięto w niej – może bez złej woli, a raczej może z pośpiechu wydawniczego – najważniejsze wydarzenia o patriotycznym wydźwięku z XIX i XX wieku. Historia Bochni została w niej krzywdząco zubożona, pomniejszona, a przecież niejedno z miast – pisze recenzent – może Bochni pozazdrościć takiej tradycji patriotycznej i takiego zaangażowania  jej mieszkańców w sprawę narodową.

Zamieszczamy także kolejny trzeci odcinek artykułu „Bochniacy w legionach” pokazujący udział mieszkańców Ziemi Bocheńskiej w kampanii wołyńskiej i w największej bitwie Legionów Polskich pod Kostiuchnówką 4 – 5 lipca 1916 r. Jest tam także bogaty materiał ilustracyjny.  Po pierwszych dwóch odcinkach tego artykułu z dużym uznaniem nasza redakcja odnotowuje wzmożony napływ do redakcji materiałów wspomnieniowych od rodzin legionistów, uzupełnienia, a także sprostowania i fotografie z albumów rodzinnych. To także efekt naszej wystawy „Bochniacy na szlaku legionowym”, która obecnie prezentowana jest  w salonach Muzeum Niepodległości w Warszawie. W tym numerze zamieszczamy dwa artykuły wspomnieniowe red. Jacka Strzałki o jego dziadku Wacławie Strzałce i prof. dr hab. Janusza Sondla o ojcu prof. dr Janie Karolu Sondlu, który służył w I Brygadzie LP u boku Józefa Piłsudskiego. 

Jak zwykle bogata w wydarzenia z udziałem Stowarzyszenia jest KRONIKA, a także ciekawe są kolejne artykuły: wspomnieniowy w pierwszą rocznicę śmierci Herminy Przemyk, która była prezesem zaprzyjaźnionego z naszym Stowarzyszeniem Towarzystwa Miłośników Zarzecza, opis uroczystości odnowienia doktoratu prof. dr hab. Janusza Sondla, która odbyła się 5 marca br. w auli Collegium Novum w Krakowie. W cyklu „Podróże kształcą i uczą tolerancji” prof. dr hab. Janusz Żarek opisuje wycieczkę do Tybetu. Prof. dr hab. Jan Pinowski rozpoczął ciekawy cykl artykułów „Nowa Zelandia kontynent bez ssaków” problemami z jakimi spotkał się w1986 roku wyjeżdżając z PRL-u na  XX Międzynarodowy Kongres Ornitologiczny w Nowej Zelandii obradujący na Uniwersytecie Christchurch na Wyspie Północnej, na którym pełnił funkcje wiceprzewodniczącego. Dzisiaj trudno uwierzyć jakie problemy organizacyjne piętrzyły się w związku z wyjazdem zagranicznym znakomitego uczonego w owych czasach, ale warto  – czytając ten artykuł – wejść w ówczesną atmosferę, aby uświadomić sobie, że tamte czasy demoludów już nie powrócą i na szczęście żyjemy w innym świecie.

                                                                                                                       Redakcja „Wiadomości Bocheńskich”

83. rocznica sowieckiej napaści na Polskę

17 września 1939 r., na walczącą od 17 dni z nazistowskimi Niemcami Polskę, zdradziecko napadł ze wschodu kolejny sąsiad, sowiecka Rosja. 83. rocznicę tego wydarzenia uczciliśmy podczas bocheńskich obchodów na cmentarzu św. Rozalii. Obchodom towarzyszyła wspólna modlitwa ku czci ofiar

Czytaj więcej »

Nowy numer Wiadomości Bocheńskich – wiosna 2022 (132)

W sprzedaży dostępny jest nowy numer kwartalnika Wiadomości Bocheńskie, od trzydziestu lat wydawanego przez Stowarzyszenie Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej. W 132 numerze Wiadomości Bocheńskich znajdą Państwo wiele ciekawych pozycji, m.in.: Reportaż Eweliny Mroczek o likwidacji bocheńskiego

Czytaj więcej »

Udział w uroczystościach w Dęblinie

4 września, na zaproszenie ppłk. mgr. inż. Jacka Zaniewskiego oraz Dyrektora Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie, delegacja naszego Stowarzyszenia uczestniczyła w świętowaniu 101. rocznicy przybycia do Dęblina 15. Pułku Piechoty „Wilków”. 15 PP „Wilków” sformowany został 1 stycznia 1919 r.

Czytaj więcej »